Ασφαλώς, τα όρια ανάμεσα στις παραπάνω επικοινωνιακές καταστάσεις δεν είναι πάντοτε ευδιάκριτα, γι’ αυτό και κρίνεται σκόπιμο να γίνει συζήτηση για τον ρόλο που παίζει το επικοινωνιακό πλαίσιο, η προθετικότητα και οι σχέσεις οικειότητας των συνομιλητών, που τελικά συνδιαμορφώνουν τον συναισθηματικό τόνο της επικοινωνίας: όταν η πρόθεση του πομπού είναι αρνητική, και μάλιστα όταν αυτή η λεκτική συμπεριφορά επαναλαμβάνεται, προκειμένου να ασκηθεί συστηματική πίεση στο «θύμα», τότε οι ενδείξεις συνηγορούν προς την αναγνώριση κρούσματος λεκτικού εκφοβισμού. Άλλωστε, πέρα από τη χρήση του γλωσσικού κώδικα, κατά τη λεκτική επίθεση «ενορχηστρώνονται» και μια σειρά από άλλα σημειωτικά συστήματα, μεταδίδοντας το απειλητικό μήνυμα: το βλέμμα αγριεύει, ο επιτονισμός και η χροιά της φωνής γίνονται επιτακτικά, το σώμα κινείται προς το υποψήφιο «θύμα». Από την κοινωνική μας μάθηση και εμπειρία είμαστε εκπαιδευμένοι να ερμηνεύουμε σωστά αυτές τις μη λεκτικές/παραγλωσσικές νύξεις (ενίοτε και πιο εύκολα από τις αμιγώς λεκτικές, που μπορεί να εμπεριέχουν αμφισημίες και υπονοήματα). Τέλος, πρέπει να τονιστεί εμφατικά ότι ο λεκτικός εκφοβισμός αποτελεί ομαδικό φαινόμενο, εφόσον δεν αφορά μόνο τους άμεσα εμπλεκόμενους, δηλαδή τον/τους μαθητή/-ές που εκφοβίζουν και εκείνον/-ους που εκφοβίζονται, αλλά και όσες και όσους τυγχάνει να είναι αυτόπτες μάρτυρες των περιστατικών λεκτικών επιθέσεων, δηλαδή τους παρατηρητές (bystanders), ή ακόμα και αυτούς που δεν είναι παρόντες αλλά γνωρίζουν ότι συμβαίνουν επαναλαμβανόμενα περιστατικά απειλητικών πράξεων, οι οποίοι μπορεί να είναι παιδιά, αλλά και ενήλικοι, όπως εκπαιδευτικοί, εργαζόμενοι της σχολικής μονάδας (π.χ. διοικητικό προσωπικό, υπάλληλοι καθαριότητας) ή γονείς. Η συλλογική ευθύνη και η ευαισθητοποίηση της σχολικής κοινότητας για τον λεκτικό εκφοβισμό είναι μια κρίσιμη για τη διαχείρισή του παράμετρος, η οποία θα επισημαίνεται διαρκώς και στις επόμενες δραστηριότητες. 38
RkJQdWJsaXNoZXIy MjYz